Trong nhiều năm qua, Nhật Bản được biết đến không chỉ là quốc gia có nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới mà còn là nước đang phải đối diện với một trong những thách thức xã hội nghiêm trọng nhất: già hóa dân số. Theo thống kê mới nhất đến đầu năm 2025, dân số Nhật Bản chỉ còn khoảng 122,38 triệu người, giảm gần 600.000 người so với năm trước. Đặc biệt, gần 30% dân số hiện đã trên 65 tuổi, khiến Nhật Bản trở thành quốc gia có tỷ lệ người cao tuổi cao nhất toàn cầu.
Vì sao Nhật Bản già hóa nhanh chóng?
Nguyên nhân chính đến từ hai yếu tố. Thứ nhất, tỷ lệ sinh thấp kỷ lục, với chỉ khoảng 727.000 trẻ chào đời trong năm 2024 – con số thấp nhất trong lịch sử thống kê. Thứ hai, tuổi thọ người Nhật nằm trong nhóm cao nhất thế giới, dẫn đến sự mất cân bằng nghiêm trọng giữa số người già và người trẻ trong xã hội.
Tác động đến nền kinh tế và xã hội
Già hóa dân số gây ra nhiều hệ quả:
- Thiếu hụt lao động nghiêm trọng trong các ngành thiết yếu như y tế, điều dưỡng, xây dựng, công nghệ thông tin, dịch vụ và sản xuất.
- Áp lực tài chính lên hệ thống an sinh xã hội, đặc biệt là quỹ hưu trí và bảo hiểm y tế.
- Suy giảm sức cạnh tranh kinh tế khi lực lượng lao động trong độ tuổi vàng ngày càng ít đi.
Đây là thách thức lớn đối với Nhật Bản, nhưng đồng thời cũng mở ra một hướng đi mới: mở cửa đón nhận lao động và du học sinh quốc tế.
Cơ hội cho người nước ngoài
Trước tình hình này, chính phủ Nhật Bản đã và đang thực hiện nhiều biện pháp nhằm bổ sung lực lượng lao động trẻ từ nước ngoài:
- Mở rộng chương trình Visa Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou): cho phép người nước ngoài làm việc lâu dài trong 12 lĩnh vực thiếu nhân lực, như điều dưỡng, nông nghiệp, nhà hàng – khách sạn, xây dựng và logistics.
- Khuyến khích du học sinh ở lại làm việc: sau khi tốt nghiệp trường tiếng hoặc trường senmon (chuyên môn), du học sinh có thể chuyển đổi visa sang diện lao động chính thức.
- Tăng cường hỗ trợ hội nhập: từ ngôn ngữ, đào tạo nghề cho đến chính sách hỗ trợ định cư, nhằm giúp lao động nước ngoài yên tâm sinh sống và làm việc.
Vai trò của du học sinh
Đối với nhiều bạn trẻ Việt Nam, con đường du học Nhật Bản ngày càng trở nên hấp dẫn. Đây không chỉ là cơ hội tiếp cận nền giáo dục chất lượng cao, mà còn là bước đệm để:
- Nâng cao năng lực tiếng Nhật.
- Làm thêm hợp pháp, tích lũy kinh nghiệm thực tế.
- Định hướng sự nghiệp lâu dài trong môi trường quốc tế.
Với việc dân số Nhật Bản đang giảm mạnh, nhu cầu nhân lực từ nước ngoài sẽ tiếp tục gia tăng. Du học sinh hoàn toàn có thể tận dụng cơ hội này để vừa học tập, vừa chuẩn bị cho sự nghiệp tương lai tại một quốc gia phát triển.
Đồng hành cùng Iroha
Hiểu rõ xu hướng xã hội Nhật Bản, Iroha luôn đồng hành cùng các bạn trẻ trên hành trình du học và làm việc. Chúng tôi hỗ trợ từ khâu lựa chọn trường tiếng, trường senmon, đến định hướng nghề nghiệp phù hợp, đồng thời cung cấp thông tin chính thống về visa và cơ hội việc làm.
Kết luận
Già hóa dân số là thách thức lớn với Nhật Bản, nhưng cũng chính là cơ hội vàng cho người nước ngoài muốn học tập, làm việc và phát triển sự nghiệp. Trong bối cảnh đó, du học và lao động tại Nhật không chỉ là con đường mở ra tương lai cho mỗi cá nhân, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào xã hội Nhật Bản đang chuyển mình mạnh mẽ.
IROHA JSC 