1. Nenkin – Bảo hiểm hưu trí
Nenkin là hệ thống bảo hiểm hưu trí quốc gia của Nhật Bản, bao gồm Kokumin Nenkin (dành cho người tự do, sinh viên, người thất nghiệp) và Kosei Nenkin (dành cho nhân viên công ty). Tất cả cư dân trên 20 tuổi đến 60 tuổi đều phải tham gia.
- Đăng ký: Khi nhập cư, bạn cần đăng ký tại văn phòng thành phố (Shiyakusho) hoặc thị trấn (Kuyakusho) nơi cư trú. Nhân viên sẽ hướng dẫn bạn điền đơn và chọn hình thức đóng phí.
- Mức đóng: Phí Kosei Nenkin được khấu trừ trực tiếp từ lương, còn Kokumin Nenkin phải đóng trực tiếp hàng tháng. Mức đóng thay đổi tùy thu nhập và loại hình bảo hiểm.
- Quyền lợi: Khi đủ tuổi nghỉ hưu, bạn sẽ nhận được lương hưu định kỳ. Ngoài ra, nếu rời Nhật trước khi đủ điều kiện, người nước ngoài có thể xin hoàn trả một phần số tiền đã đóng qua thủ tục “Lump-sum Withdrawal Payment”.
2. Thuế thu nhập
Hệ thống thuế thu nhập tại Nhật Bản bao gồm thuế thu nhập quốc dân (Kokumin Zei) và thuế thu nhập địa phương (Jumin Zei). Mức thuế tính dựa trên tổng thu nhập hàng năm sau khi trừ các khoản khấu trừ hợp pháp.
- Đối tượng nộp thuế: Người lao động, kể cả người nước ngoài cư trú dài hạn, phải khai báo thuế nếu thu nhập vượt mức quy định.
- Khai thuế: Nếu làm việc tại công ty, thuế thường được khấu trừ trực tiếp từ lương hàng tháng (sistema thuế trừ tại nguồn). Người làm thêm hoặc kinh doanh tự do phải tự khai thuế cuối năm (thường vào tháng 2–3).
- Khấu trừ và hoàn thuế: Nhật Bản có các khoản khấu trừ như bảo hiểm, đóng Nenkin, chi phí y tế hoặc gia đình phụ thuộc. Nắm rõ sẽ giúp giảm số thuế phải nộp và có thể xin hoàn thuế nếu đóng thừa.
3. Bảo hiểm y tế và thất nghiệp
Người nước ngoài cư trú tại Nhật Bản bắt buộc tham gia bảo hiểm y tế (Kenko Hoken) và, nếu làm việc cho công ty, bảo hiểm thất nghiệp (Koyo Hoken).
- Bảo hiểm y tế: Khi đăng ký, bạn sẽ nhận thẻ bảo hiểm, dùng để khám chữa bệnh với mức chi phí chi trả khoảng 30% tổng chi phí. Người làm công ăn lương sẽ được công ty trừ phí trực tiếp, người tự do đăng ký tại thành phố.
- Bảo hiểm thất nghiệp: Dành cho người đi làm chính thức. Khi mất việc, người tham gia có thể nhận trợ cấp thất nghiệp theo mức đóng và thời gian đóng bảo hiểm.
4. Lưu ý quan trọng
- Đăng ký sớm: Ngay khi đến Nhật, nên đăng ký Nenkin, bảo hiểm và thuế tại cơ quan địa phương để tránh bị phạt.
- Lưu giữ giấy tờ: Giữ các giấy tờ đóng bảo hiểm, chứng nhận thuế, biên lai thanh toán. Đây là cơ sở để xin hoàn tiền hoặc chứng minh quyền lợi sau này.
- Tìm tư vấn chuyên nghiệp: Nếu không thông thạo tiếng Nhật, người nước ngoài nên nhờ dịch vụ tư vấn hoặc nhân viên hành chính của công ty hỗ trợ để tránh sai sót.
Thực hiện đúng và đầy đủ các thủ tục Nenkin, thuế và bảo hiểm không chỉ giúp người nước ngoài đảm bảo quyền lợi tài chính lâu dài mà còn tạo sự an tâm trong quá trình sinh sống và làm việc tại Nhật Bản. Việc nắm vững thông tin, thực hiện đúng quy định sẽ giúp cuộc sống tại Nhật trở nên thuận lợi, tránh các rắc rối không cần thiết và tận dụng tối đa các quyền lợi từ hệ thống xã hội nước sở tại.
IROHA JSC 